خطب الإمام علي ( ع ) ( مترجم : فيض الاسلام )

251

نهج البلاغة ( فارسى )

و قسمتى پنجم از اين خطبه در وصف ملائكه است ( ابن ابى الحديد در شرح كتاب نهج البلاغه در اينجا بر طبق حقّ و حقيقت چنين مى گويد : اينجا مثل ذكر مى كنيم : إذا جاء نهر اللّه بطل نهر معقل يعنى هر گاه نهر خدا جارى گردد ، نهر معقل كه جوئى است در بصره باطل گشته اهميّت خود را از دست مىدهد . چون اين كلام ربّانى و لفظ قدسى يعنى سخنان امام عليه السّلام كه خدا پسند و از هر عيبى مبرّى و منزهّ است در ميان آمد فصاحت عرب باطل گشت يعنى پس از تأمّل و انديشهء در فرمايشهاى آن حضرت نمى توان گفت : عرب داراى فصاحت و بلاغت است و فرق ميان كلام فصحاى عرب با سخن آن بزرگوار مانند فرق خاك است با طلاى ناب ، و اگر خيال كنيم كه عرب هم الفاظ فصيحه‌اى مناسب و قريب به همين الفاظ مىتواند بيان كند ، از كجا پى به چنين معانى مى برد تا آن معانى به اين الفاظ تعبير و گفته شود ، و از كجا عربهاى زمان جاهليّت بلكه اصحاب و معاصرين رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اين معانى مشكله كه مربوط به آسمانها است مى شناختند تا چنين الفاظى را براى آن معانى آماده نمايند ، زيرا فصاحت عربهاى زمان جاهليّت فقط در چگونگى شتر يا اسب يا خر كوهى يا گاو صحرايى يا كوهها يا بيابانهاى بى سر و ته مانند آنها بوده ، يعنى آنان به اين معانى مشكله پى نبرده بودند تا بوسيلهء الفاظ فصيحه از آنها تعبير نمايند ، و امّا عربهايى كه اصحاب و معاصر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بودند و به فصاحت نامبردار شده‌اند ، منتهى درجهء فصاحت يكى از آنان در دو سطر يا سه سطر بيشتر نمى باشد آن هم يا در باب موعظه و پند است كه متضمّن ياد از مرگ و مذمّت از دنيا باشد ، و يا در باب جنگ و ترغيب براى زد و خورد